Anale fissuren

Wat is het?

Een anale fissuur is een klein scheurtje in het slijmvlies van het anale kanaal. Deze aandoening komt veel voor en is een van de meest voorkomende oorzaken van scherpe, stekende pijn bij de stoelgang.

Een fissuur ontstaat vaak plotseling na het passeren van harde ontlasting, maar kan ook geleidelijk ontstaan bij chronische irritatie of ontsteking. De scheur zit meestal aan de achterzijde van de anus (6-uurspositie) en kan oppervlakkig of diep zijn.

Anale fissuren komen voor bij zowel volwassenen als kinderen, en worden vaak gezien bij jonge moeders, mensen met obstipatie of mensen met een gevoelige, gespannen anale kringspier.

Klachten

De klachten bij een anale fissuur zijn meestal duidelijk en pijnlijk:

Scherpe, snijdende pijn bij de ontlasting, soms met uitstralende pijn naar de bil of het bekken.
Branderig gevoel of jeuk na het ontlasten.
Helderrood bloed op het toiletpapier of in de ontlasting.
Spasmen van de kringspier: samentrekkingen die de pijn kunnen verergeren.
Een klein knobbeltje of huidflapje bij de anus (soms zichtbaar bij chronische fissuren).
In tegenstelling tot aambeien is de pijn bij fissuren vaak intens en episodisch: fel tijdens of vlak na de ontlasting, maar later afnemend.

Oorzaken

Een anale fissuur ontstaat meestal door overmatige druk of uitrekking van het anale kanaal. Mogelijke oorzaken:

Harde of grote ontlasting (bij obstipatie).
Chronisch persen tijdens de stoelgang.
Langdurige diarree of frequente toiletgang.
Bevalling (druk en scheuren bij de anus).
Anale gelachtsgemeenschap of inbrengen van voorwerpen.
Strakke of overactieve kringspier, wat de bloedsomloop belemmert en genezing vertraagt.
Bij chronische ontsteking of onderliggende aandoeningen zoals inflammatoire darmziekten, anale infecties of chirurgische littekens kan het risico op fissuren toenemen.

Diagnose

De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het klachtenpatroon en een lichamelijk onderzoek.

De arts bekijkt de anus en kan bij voldoende zichtbaarheid het scheurtje direct herkennen.
Als de pijn het onderzoek bemoeilijkt, wordt het beperkt gehouden om geen extra schade te veroorzaken.
Eventueel kan een digitale rectale onderzoek of proctoscopie worden uitgevoerd om andere oorzaken van bloedverlies te kunnen diagnosticeren.
Bij aanhoudende of onduidelijke klachten kunnen aanvullend infecties of ontstekingsziekten worden onderzocht.

Zelf doen?

In veel gevallen geneest een anale fissuur vanzelf met de juiste thuiszorg en aanpassing van leefstijl:

Zorg voor soepele ontlasting: eet vezelrijk (groenten, fruit, volkoren), drink voldoende water.
Gebruik zo nodig een vezelsupplement of milde laxeermiddelen bij obstipatie.
Gebruik een voetenkrukje op het toilet om in een gehurkte houding te zitten.
Neem 2-3 keer per dag een zitbad met warm water (10–15 minuten) om de kringspier te ontspannen.
Breng zalf aan: vaseline of een verzachtende crème kan verlichting geven.
Veeg voorzichtig: gebruik ongeparfumeerd, zacht toiletpapier of spoel af met lauw water.
Vermijd pittig eten, alcohol en overmatig persen.

Als de klachten langer dan een paar weken aanhouden, is medische behandeling nodig.

Behandeling

Indien een fissuur niet vanzelf geneest binnen 6–8 weken of bij terugkerende klachten, zijn er effectieve medische behandelingen beschikbaar.

Medicatie

Calciumkanaalblokkers: ontspant de kringspier en verbetert de doorbloeding, wat genezing stimuleert.
Botox-injectie: spierverslapper die tijdelijk de kringspier ontspant. Wordt ingezet bij chronische of therapieresistente fissuren.
Vezelsupplementen of osmotische laxantia: houden de ontlasting zacht.

Chirurgische ingreep

Bij aanhoudende of ernstige fissuren kunnen chirurgische therapieën nodig zijn.
De specialist zal u bij indicatie hierover meer vertellen.

De keuze voor behandeling wordt individueel afgestemd op de duur, ernst en eventuele onderliggende oorzaken van de fissuur.

Graag direct contact

Heeft u een vraag, of wilt u graag meer informatie?

Laat een
bericht achter.